Centric Relation
تعریف
رابطهی مرکزی (Centric Relation یا CR) یک رابطهی فکِ بالا و پایین است که در آن کندیلها در موقعیتِ فوقانیقدامیِ (superior-anterior) خود در حفرهی گلنوئید و در برابر شیبِ خلفیِ برجستگیِ مفصلی (articular eminence) قرار میگیرند، در حالی که دیسکِ مفصلی بهدرستی واسطهی آنهاست.
این موقعیت کاملاً مستقل از تماسِ دندانهاست و تنها با آناتومی و عضلاتِ مفصل تعیین میشود؛ به همین دلیل CR یک موقعیتِ مرجعِ تکرارپذیر و قابلثبت است که میتوان کستها را بر اساس آن روی آرتیکولاتور مانت کرد.
مرز مفهوم و سوءبرداشتها
رایجترین سوءبرداشت، یکیگرفتنِ رابطهی مرکزی (CR) با اکلوژنِ مرکزی یا حداکثر بینکاسپی (Centric Occlusion / Maximum Intercuspation) است. CR یک موقعیتِ کندیلی/فکی است و به نحوهی درگیریِ دندانها کاری ندارد، در حالی که MIP صرفاً با تماسِ دندانها تعریف میشود؛ این دو فقط در بخشی از افراد بر هم منطبقاند.
سوءبرداشتِ تاریخیِ دوم این است که CR همان «عقبترین موقعیتِ فک» (most retruded position) است؛ این تعریفِ قدیمی کنار گذاشته شده و امروز CR موقعیتِ فوقانیقدامیِ کندیل تعریف میشود، نه موقعیتی که فک را بهزور به عقب براند.
نقش در تصمیمگیری درمانی
رابطهی مرکزی هنگامی اهمیتِ محوری مییابد که اکلوژنِ پایدارِ موجود از دست رفته باشد یا قرار باشد بهطور گسترده بازسازی شود — مثلِ بازسازیِ فولماوث، افزایشِ بُعدِ عمودی، یا درمانِ بیماری بدونِ تماسِ دندانیِ قابلاتکا. در این موارد CR تنها موقعیتِ تکرارپذیری است که میتوان اکلوژنِ جدید را بر مبنای آن طراحی و روی آرتیکولاتور بازسازی کرد.
در مقابل، در بیماری با اکلوژنِ پایدار و بدونعلامت، نیازی به جابهجایی به CR نیست. هر بازسازیِ اکلوزالِ گستردهای که موقعیتِ مرجعِ تکرارپذیر نداشته باشد، در واقع روی شالودهای متغیر بنا شده است.
محتوای این صفحه برای استفادهٔ آموزشی دندانپزشکان و دانشجویان دندانپزشکی تهیه شده است.