نوتکست چهلوسوم
اثر آمادهسازیهای مختلف سطح فایبرپست بر استحکام باند با سمان سلفادهزیو
مقدمه و هدف
سمانهای سلفادهزیو محبوب شدن چون کار رو ساده میکنن: نه اچینگ لازم دارن نه باندینگ جداگانه. اما یه نکته معمولاً نادیده گرفته میشه. وقتی فایبرپست رو سمان میکنیم، دو تا اتصال داریم: سمان با عاج ریشه، و سمان با خود پست. اتصال دوم اگه ضعیف باشه، پست لق میشه یا کنده میشه، حتی اگه سمان به عاج خوب چسبیده باشه. این مطالعهی آزمایشگاهی بررسی کرده که اگه سطح فایبرپست رو قبل از سمان کردن با روشهای مختلف آماده کنیم، اتصال پست به سمان RelyX U200 چقدر بهتر میشه.
روش مطالعه
شصت فایبرپست به شش گروه دهتایی تقسیم شدن:
- کنترل: پست همونطور که از بسته درمیاد، بدون هیچ کاری.
- سایلن: یه لایه سایلن روی پست زدن و با پوار خشک کردن.
- هیدروژن پراکسید ۲۴٪: یک دقیقه توی محلول.
- سندبلاست: ۳۰ ثانیه با ذرات آلومینای ۵۰ میکرون.
- پلاسمای آمونیاک: ۳ دقیقه.
- پلاسمای HMDSO: ۱۵ دقیقه. (پلاسما یه روش آزمایشگاهیه که با گاز یونیزهشده ساختار شیمیایی سطح رو عوض میکنه؛ فعلاً ابزار روزمرهی مطب نیست.)
بعد هر پست رو داخل یه قالب استوانهای پر از RelyX U200 سمان کردن، طوری که پست وسط یه بلوک سمان قرار بگیره. این بلوک رو مثل کالباس به دیسکهای یک میلیمتری بریدن. حالا هر دیسک یه حلقهی سمانه که وسطش یه تکه پست نشسته. با دستگاه، پست رو از وسط این حلقه با فشار جدا کردن و نیروی لازم برای جدا شدنش رو اندازه گرفتن. هر چی نیرو بیشتر، یعنی باند پست به سمان قویتر.
جدا از این تست، سطح پستها رو هم بررسی کردن: یکی با میکروسکوپ الکترونی که ببینن ظاهر سطح بعد از هر روش چه شکلی شده (مثلاً رزین برداشته شده یا فایبرها بیرون زدن)، و یکی با یه روش طیفسنجی که نشون میده ترکیب شیمیایی سطح چه تغییری کرده.
یافتههای کلیدی
- آمادهسازی سطح روی استحکام باند اثر واضحی داشت.
- چهار روش سایلن، سندبلاست، پلاسمای آمونیاک و پلاسمای HMDSO باند رو بهطور معنادار بالا بردن: از حدود ۹.۶ مگاپاسکال در گروه کنترل به حدود ۱۳ تا ۱۶ مگاپاسکال. این چهار روش از نظر آماری با هم فرقی نداشتن؛ نمیشه گفت یکی از بقیه بهتره.
- هیدروژن پراکسید ۲۴٪ هیچ فایدهای نداشت (حدود ۹.۴ مگاپاسکال). عملاً انگار هیچ کاری روی پست نکرده باشیم.
- الگوی شکست در همهی گروهها یه شکل بود: بهجای اینکه پست تمیز از داخل حلقهی سمان جدا بشه، هم خود پست ترک برمیداشت هم خود سمان. یعنی وقتی نیرو بالا میرفت، این خود مواد بودن که میشکستن، نه خط اتصال بینشون. این معمولاً نشونهی اینه که اتصال، ضعیفترین نقطهی مجموعه نبوده.
چرا این نتایج به دست اومد؟
- سایلن: مثل یه واسطه عمل میکنه. یه سرش به شیشه (فایبرهای پست) وصل میشه و سر دیگهش به رزین (سمان). پس یه اتصال شیمیایی واقعی بین پست و سمان میسازه. بررسی شیمیایی سطح هم نشون داد که بعد از سایلن، همین پیوندهای سیلیکونی روی سطح بیشتر شده.
- سندبلاست: ذرات آلومینا یه لایهی نازک از رزین سطح پست رو میتراشن و فایبرهای شیشهای زیرش رو بیرون میاندازن، بدون اینکه به خود فایبرها آسیب بزنن. سطح زبرتر و وسیعتر میشه و سمان بهتر توش گیر میکنه. اینجا اتصال بیشتر مکانیکیه تا شیمیایی.
- هیدروژن پراکسید: توی عکسهای میکروسکوپی، پراکسید هم مثل سندبلاست رزین رو برداشته و فایبرها رو بیرون آورده. پس چرا باند بهتر نشد؟ توضیح احتمالی نویسندهها اینه که پراکسید فقط سطح رو نمیخوره، بلکه به پیوندی که فایبرها رو به رزین داخل پست وصل میکنه هم آسیب میزنه. یعنی سطح زبر شده، ولی زیرش سست شده. البته این توضیح در حد حدس نویسندههاست.
- پلاسماها: با تغییر شیمی سطح پست باند رو بهتر کردن، ولی چون در حال حاضر در مطب قابل استفاده نیستن، بیشتر جنبهی پژوهشی دارن.
نتیجهگیری بالینی
سلفادهزیو بودن سمان به این معنی نیست که پست رو میشه بدون آمادهسازی سمان کرد. یه لایه سایلن یا یه سندبلاست کوتاه، هر کدوم بهتنهایی، باند پست به سمان رو بهطور واضح بالا میبره. پراکسید هیدروژن برای این کار ارزشی نداره.
محتوای این صفحه برای استفادهٔ آموزشی دندانپزشکان و دانشجویان دندانپزشکی تهیه شده است.