DentCast
DentCast
دکتر فواد شهابیان

نکتهٔ کلینیکی ۱۱۰ — قالب‌گیری ایمپلنت: ابزار

تاریخ انتشار: آخرین بازبینی:
English

در قسمت قبل دیدیم که قالب‌گیری ایمپلنت کپی سطح نیست و کارش منتقل کردن موقعیت ایمپلنت از دهان به مدل گچی است. این قسمت سراغ قطعه‌ها و موادی می‌رود که این انتقال با آن‌ها انجام می‌شود، و اینکه هر کدام چه ویژگی‌ای باید داشته باشد تا موقعیت ایمپلنت در راه جابه‌جا نشود.

قطعات قالب‌گیری ایمپلنت
تصویر ۱: قطعات قالب‌گیری یک سیستم ایمپلنت در دو قطر پلتفرم (ردیف بالا NC با پیچ زرد، ردیف پایین RC با پیچ بنفش): کوپینگ کلوز تری با کلاهک پلاستیکی، کوپینگ اوپن تری با پیچ گاید کوتاه و بلند، و آنالوگ هر قطر که کدش رویش حک شده.

ایمپرشن کوپینگ

کوپینگ دو نوع اصلی دارد که اسمشان از روش قالب‌گیری آمده: اوپن تری و کلوز تری.

کوپینگ اوپن تری دیواره‌هایش گوشه، شیار یا برجستگی دارد تا داخل ماده‌ی قالب‌گیری محکم گیر کند.

کوپینگ کلوز تری شکل ساده‌تری دارد و برجستگی گیردار ندارد تا قالب بتواند بدون گیر کردن از رویش جدا شود. معمولاً یک سطح صاف هم رویش هست که کمک می‌کند بعداً دقیق و در جهت درست سر جایش داخل قالب برگردد. در بعضی سیستم‌ها یک کلاهک پلاستیکی هم رویش قرار می‌گیرد که داخل قالب می‌ماند.

اینکه هر کدام چطور کار می‌کند و کجا به کار می‌آید بحث قسمت بعد است.

کوپینگ کلوز تری و اوپن تری
تصویر ۲: کوپینگ کلوز تری (چپ) و اوپن تری (راست). کوپینگ اوپن تری برجستگی و شیار دارد تا داخل ماده‌ی قالب‌گیری محکم بماند.

پیچ کوپینگ

پیچی است که کوپینگ را به ایمپلنت می‌بندد. در اوپن تری بلند است و به آن پیچ گاید (guide pin) هم می‌گویند، چون از تری بیرون می‌زند. در کلوز تری کوتاه است و داخل کوپینگ قرار می‌گیرد. این پیچ با دست سفت می‌شود و تورک پیچ نهایی را لازم ندارد، ولی باید آن‌قدر سفت باشد که کوپینگ کامل بنشیند و لق نباشد.

آنالوگ

آنالوگ باید دقیقاً از همان سیستم و همان قطر پلتفرم ایمپلنت باشد. آنالوگ سیستم دیگری که شبیه به نظر می‌رسد، کانکشنش با ایمپلنت بیمار ممکن است یکی نباشد و هر چیزی که رویش ساخته شود در دهان درست ننشیند. برای همین موقع ارسال قالب به لابراتوار، اسم سیستم و قطر ایمپلنت را هم دقیق می‌نویسیم.

تری

تری باید آن‌قدر سفت باشد که موقع بیرون آوردن قالب خم نشود. تری پلاستیکی نرم ممکن است خم شود و بعد به شکل اولش برگردد، و همین کافی است تا موقعیت کوپینگ‌ها داخل قالب جابه‌جا شود. در کارهای چند ایمپلنتی و فول آرچ تری کاستوم یا اختصاصی انتخاب بهتری است، چون ضخامت ماده در همه‌جا یکسان می‌ماند.

ماده‌ی قالب‌گیری

در قالب دندان، مهم‌ترین ویژگی ماده ثبت جزئیات سطح است. در قالب ایمپلنت ماده یک کار دیگر هم دارد: باید کوپینگ را محکم سر جایش نگه دارد. اگر ماده نرم باشد، کوپینگ داخلش کمی تکان می‌خورد، مخصوصاً وقتی در لابراتوار آنالوگ را به آن پیچ می‌کنند و نیرو وارد می‌شود.

برای همین از ماده‌ای استفاده می‌کنیم که بعد از سفت شدن سفتی بالایی داشته باشد. انتخاب رایج PVS است، معمولاً به شکل پوتی و لایت بادی یا انواع با سفتی بالا مثل heavy body و monophase. پلی‌اتر هم یک انتخاب است و کوپینگ را محکم نگه می‌دارد، ولی امروزه کمتر استفاده می‌شود؛ سفتی پلی‌اتر بیرون آوردن قالب را سخت می‌کند، مخصوصاً وقتی آندرکات زیاد یا دندان لق در دهان هست. آلژینات برای قالب ایمپلنت مناسب نیست، چون هم کوپینگ را محکم نگه نمی‌دارد و هم ابعادش بعد از بیرون آمدن از دهان ثابت نمی‌ماند.

قالب PVS با قطعه‌های ایمپلنت
تصویر ۳: دو قالب PVS (پاتی نارنجی و لایت بادی آبی) از بیماری با دو ایمپلنت در ناحیه‌ی خلفی. در B فقط ایمپرشن کوپینگ‌ها داخل قالب ثابت مانده‌اند، و در A آنالوگ هم به آن‌ها بسته شده و قالب برای ریختن گچ آماده است.

اسکن بادی

در قالب‌گیری دیجیتال، به جای کوپینگ و ماده‌ی قالب‌گیری، قطعه‌ای به اسم اسکن بادی به ایمپلنت پیچ می‌شود و اسکنر داخل دهانی شکلش را ثبت می‌کند. جزئیاتش را در قسمت‌های بعدی می‌گوییم.

قالب‌گیری در سطح ایمپلنت یا در سطح اباتمنت

در بیشتر کارها کوپینگ مستقیم روی خود ایمپلنت بسته می‌شود که به آن قالب‌گیری در سطح ایمپلنت (implant level) می‌گویند.

گاهی اول اباتمنت روی ایمپلنت بسته می‌شود و قالب از روی همان اباتمنت گرفته می‌شود که به آن قالب‌گیری در سطح اباتمنت (abutment level) می‌گویند. رایج‌ترین مثالش مولتی یونیت اباتمنت در پروتزهای تمام فک است: اباتمنت روی ایمپلنت بسته می‌شود و می‌ماند و کوپینگ و آنالوگ مخصوص همان اباتمنت استفاده می‌شود. در این حالت چیزی که به مدل منتقل می‌شود موقعیت اباتمنت است، نه خود ایمپلنت.

مولتی یونیت اباتمنت با کوپینگ
تصویر ۴: مولتی یونیت اباتمنت روی ایمپلنت‌ها، با کوپینگ اوپن تری مخصوص این اباتمنت که روی آن بسته می‌شود.

محتوای این صفحه برای استفادهٔ آموزشی دندان‌پزشکان و دانشجویان دندان‌پزشکی تهیه شده است.

دکتر فواد شهابیان متخصص پروتزهای دندانی و ایمپلنت

جستجوی سراسری دنت‌کست