Reverse Scan Body چیست و چرا به آن نیاز داریم؟
در بازسازی‌های فول‌آرچ ایمپلنتی، یکی از چالش‌های مهم، ثبت دقیق موقعیت ایمپلنت‌ها نسبت به یکدیگر است. این موضوع اهمیت زیادی دارد، چون در پروتزهای پیچ‌شونده حتی کوچک‌ترین خطا در ثبت این موقعیت‌ها می‌تواند هنگام بستن پیچ‌ها باعث ایجاد تنش و از بین رفتن Passive Fit شود.
در روش معمول دیجیتال، اسکن‌بادی‌ها روی ایمپلنت‌ها یا مولتی‌یونیت اباتمنت‌ها بسته می‌شوند و موقعیت آن‌ها با اسکن داخل‌دهانی ثبت می‌شود.
اما اسکن فول‌آرچ در بیمار کاملاً بی‌دندان همیشه قابل‌اعتماد نیست. نبود لندمارک‌های ثابت، فاصله زیاد بین ایمپلنت‌ها و خطاهای احتمالی هنگام اتصال تصاویر متوالی اسکنر (Stitching) می‌توانند باعث شوند موقعیت ثبت‌شدهٔ ایمپلنت‌ها با موقعیت واقعی آن‌ها اختلاف داشته باشد.
یکی از روش‌هایی که برای عبور از این مشکل مطرح شده، استفاده از Reverse Scan Body است.
ایدهٔ اصلی از کجا آمده است؟
برای درک فلسفهٔ این روش، بهتر است ابتدا به نحوهٔ ساخت یک پروتز موقت فول‌آرچ نگاه کنیم.
فرض کنیم برای بیماری که قرار است تحت درمان فول‌آرچ قرار بگیرد، یک پروتز موقت طراحی و ساخته‌ایم. ممکن است این پروتز بر اساس اسکن اولیه، طراحی دیجیتال و موقعیت برنامه‌ریزی‌شدهٔ ایمپلنت‌ها ساخته شده باشد.
اما نکته اینجاست که موقعیت ایمپلنت‌ها پس از جراحی الزاماً کاملاً با موقعیت برنامه‌ریزی‌شده یکسان نیست. حتی اگر جراحی با گاید انجام شده باشد، باز هم ممکن است اختلافاتی وجود داشته باشد.
برای همین، در یکی از روش‌های رایج ساخت پروتز موقت، ابتدا سیلندرهای موقت روی مولتی‌یونیت اباتمنت‌ها بسته می‌شوند. سپس پروتز موقت که فضای کافی برای عبور این سیلندرها دارد، داخل دهان در موقعیت مناسب قرار می‌گیرد.
بعد از اطمینان از موقعیت پروتز، سیلندرها با رزین به آن متصل می‌شوند. این مرحله را معمولاً Intraoral Pickup می‌نامیم.
پس از پلیمریزاسیون رزین، پروتز باز می‌شود و فیت آن بررسی می‌شود. در صورت نیاز، اتصالات اصلاح یا دوباره ساخته می‌شوند تا بتوان از Passive Fit پروتز اطمینان پیدا کرد.
بنابراین پروتز موقتی که مراحل پیکاپ و تأیید فیت را پشت سر گذاشته، اطلاعاتی دارد که الزاماً در طراحی یا اسکن اولیه وجود نداشته است: موقعیت واقعی اتصالات ایمپلنت‌ها نسبت به یکدیگر.
البته این فقط یکی از مسیرهای ساخت پروتز موقت است. در روش‌های دیگر نیز ممکن است پروتز از ابتدا بر اساس یک قالب یا مدل دقیق ساخته شده باشد. آنچه برای Reverse Scan Body اهمیت دارد، داشتن پروتزی با فیت تأییدشده است.
حالا Reverse Scan Body چه کاری انجام می‌دهد؟
وقتی پروتز موقت دارای Passive Fit باشد، می‌توان از آن برای انتقال موقعیت ایمپلنت‌ها به محیط دیجیتال استفاده کرد.
در روش Reverse Scan Body، پروتز موقت از دهان خارج می‌شود و اسکن‌بادی‌های مخصوص به اتصالات موجود در سطح داخلی پروتز متصل می‌شوند.
سپس مجموعهٔ پروتز و اسکن‌بادی‌ها خارج از دهان اسکن می‌شود.
نرم‌افزار با استفاده از هندسهٔ شناخته‌شدهٔ این اسکن‌بادی‌ها و کتابخانهٔ دیجیتال مربوط به آن‌ها، می‌تواند موقعیت سه‌بعدی اتصالات ایمپلنت‌ها را بازسازی کند.
به زبان ساده، به‌جای اینکه موقعیت ایمپلنت‌ها را با اسکن مستقیم از داخل دهان به دست بیاوریم، آن را از پروتزی استخراج می‌کنیم که قبلاً روی همان ایمپلنت‌ها تطبیق داده شده و فیت آن تأیید شده است.
این تفاوت اصلی Reverse Scan Body با اسکن‌بادی معمولی است.
چرا به آن Reverse می‌گویند؟
در روش معمول، اسکن‌بادی را روی ایمپلنت یا اباتمنت داخل دهان قرار می‌دهیم و با اسکن آن، موقعیت اتصال پروتزی را شناسایی می‌کنیم.
اما در روش Reverse، اسکن‌بادی به خود پروتز متصل می‌شود و موقعیت ایمپلنت‌ها را از سمت پروتز بازسازی می‌کنیم.
در واقع مسیر انتقال اطلاعات برعکس شده است.
جالب اینکه فلسفهٔ این تکنیک کاملاً جدید نیست. در روش‌های آنالوگ نیز می‌توانستیم از یک پروتز موقت با فیت مناسب برای انتقال موقعیت ایمپلنت‌ها و ساخت مدل استفاده کنیم؛ روشی که با عنوان Back-Pouring شناخته می‌شود.
در این روش، آنالوگ‌های مربوطه را به اباتمنت‌ها متصل می‌کردیم و بعد داخل رستوریشن مربوطه فیکس می‌کردیم. سپس با ریختن گچ، کستی می‌ساختیم که موقعیت اتصالات ایمپلنتی را بازسازی می‌کرد.
Reverse Scan Body را می‌توان معادل دیجیتال همین مفهوم دانست.
چه اطلاعاتی به دست می‌آوریم؟
یکی از مزایای این روش آن است که می‌توان موقعیت ایمپلنت‌ها را همراه با شکل پروتز موقت در یک مجموعهٔ دیجیتال ثبت کرد.
اگر موقعیت دندان‌ها، اکلوژن و فرم کلی پروتز موقت قبلاً در دهان ارزیابی و تأیید شده باشند، می‌توان از این اطلاعات برای طراحی پروتز نهایی استفاده کرد.
در صورت نیاز، اسکن پروتز در داخل دهان، اسکن فک مقابل، ثبت رابطهٔ بین دو فک و اسکن بافت نرم نیز انجام می‌شود. این داده‌ها در نرم‌افزار با اسکن خارج‌دهانی پروتز تطبیق داده می‌شوند.
بنابراین Reverse Scan Body فقط ابزاری برای ثبت موقعیت ایمپلنت‌ها نیست؛ بلکه می‌تواند به انتقال اطلاعات یک پروتز موقت تأییدشده به مرحلهٔ طراحی پروتز نهایی نیز کمک کند.
آیا این روش همیشه دقیق‌تر است؟
نه الزاماً.
Reverse Scan Body به‌خودی‌خود خطاهای پروتز موقت را اصلاح نمی‌کند. اگر در مرحلهٔ پیکاپ سیلندرها خطایی ایجاد شده باشد، اتصال رزینی دچار تغییر شکل شده باشد یا پروتز Passive Fit مناسبی نداشته باشد، همان خطا ممکن است وارد فایل دیجیتال شود.
همچنین دقت اسکن خارج‌دهانی، نوع اسکنر و ویژگی‌های خود پروتز می‌توانند بر نتیجه تأثیر بگذارند.
بنابراین تأیید فیت پروتز مرجع اهمیت اساسی دارد.
این روش را باید یک مسیر جایگزین برای انتقال دیجیتال موقعیت ایمپلنت‌ها دانست، نه روشی که در تمام شرایط الزاماً دقیق‌تر از اسکن داخل‌دهانی یا فوتوگرامتری باشد.
جمع‌بندی
فلسفهٔ Reverse Scan Body بر استفاده از اطلاعات پروتزی استوار است که موقعیت اتصالات ایمپلنتی آن قبلاً در دهان ثبت و فیت آن تأیید شده است.
در این روش، به‌جای ثبت مجدد موقعیت ایمپلنت‌ها از داخل دهان، از پروتز موقت به‌عنوان مرجع استفاده می‌کنیم و اطلاعات آن را با اسکن خارج‌دهانی به محیط دیجیتال منتقل می‌کنیم.
در واقع، Reverse Scan Body قرار نیست یک موقعیت دقیق ایجاد کند؛ قرار است موقعیتی را که قبلاً ثبت و تأیید کرده‌ایم، به محیط دیجیتال منتقل کند.