Chairside 43
فضای اضافه را با یک دندان دیگر پر کنیم یا جابه‌جایش کنیم؟
امروز بیماری برای مشاوره ایمپلنت سانترال بالا چپ مراجعه کرده بود. دندان هنوز کشیده نشده بود، اما قرار بود با ایمپلنت جایگزین شود. سانترال چپ به‌شدت به سمت دیستال جابه‌جا شده بود، لترال همان سمت ابعاد بسیار کوچکی داشت و دیاستم بزرگی بین دو سانترال دیده می‌شد.
اولین کاری که کردم، بررسی میدلاین بود. فیلتروم لب بالا را به‌عنوان مرجع در نظر گرفتم و متوجه شدم اگر بخواهیم روکش سانترال ایمپلنتی را بدون هیچ فاصله‌ای کنار سانترال سمت راست قرار بدهیم، میدلاین دندانی حدود دو میلی‌متر یا بیشتر منحرف می‌شود.
بنابراین با ابعاد فعلی دندان‌ها، برای رسیدن به میدلاین مطلوب ناچار بودیم مقداری دیاستم را حفظ کنیم.
به بیمار توضیح دادم که اگر بخواهد هیچ فاصله‌ای بین سانترال‌ها باقی نماند، می‌توانیم با اضافه کردن کامپوزیت به سانترال سمت راست، عرض آن را افزایش بدهیم. اما بیمار تمایلی به پهن‌تر شدن آن دندان نداشت. بنابراین توضیح دادم که در طرح نهایی باید مقداری فاصله بین سانترال‌ها را بپذیرد.
حالا مسئله بعدی این بود که با بقیه فضای اضافی چه کنیم؟
خود بیمار پیشنهاد می‌کرد که شاید بتوانیم علاوه بر سانترال ایمپلنتی، یک دندان کوچک دیگر شبیه لترال هم کنار لترال موجود بسازیم تا تمام فضا پر شود.
این پیشنهاد در نگاه اول قابل بررسی بود. از نظر من مسئله اصلی، مشکلات بیومکانیکی یک کانتی‌لیور کوچک نبود؛ سؤال این بود که آیا برای ساخت چنین دندانی، فضای کافی با ابعاد و تناسب زیبایی مناسب داریم یا نه.
می‌توانستم از بیمار اسکن بگیرم و از لابراتوار بخواهم با طراحی دیجیتال، ابعاد و موقعیت دندان‌ها را مشخص کند. ولی این کار هم زمان‌بر بود و هم هزینه‌ای به بیمار تحمیل می‌کرد. برای تصمیم‌گیری اولیه سعی کردم با یک آنالیز ذهنی ساده، تکلیف فضا را روشن کنم.
نکته این بود که در وضعیت فعلی، تمام فضای اضافی در مزیال سانترال چپ جمع شده بود. سطح دیستال همین دندان هم با لترال کوچک مجاور تماس داشت.
اما قرار نبود روکش ایمپلنت الزاماً در موقعیت فعلی تاج سانترال ساخته شود. با جایگزینی این دندان و طراحی روکش در موقعیت مناسب، می‌توانستیم بخشی از فضای فعلی را به دیستال سانترال جدید منتقل کنیم.
برای درک بهتر، فرض کنید تمام فضای اضافه مثل پولی است که در یک کیسه جمع شده و قرار است آن را بین چند نفر تقسیم کنیم.
اول باید سهم دیاستم میدلاین را کنار بگذاریم؛ چون بیمار نمی‌خواهد سانترال مقابل پهن‌تر شود.
بعد ببینیم از این فضا چقدر باقی می‌ماند. آیا این مقدار برای ساخت یک دندان کوچک دیگر، شبیه لترال، کافی است؟
با همین محاسبه ذهنی متوجه شدم که بعد از کنار گذاشتن سهم دیاستم، فضای مناسبی برای ساخت یک دندان اضافه باقی نمی‌ماند. احتمالاً دندان جدید بیش از حد کوچک می‌شد و تناسب زیبایی قابل‌قبولی پیدا نمی‌کرد.
اینجا به این فکر کردم که اصلاً چرا باید یک دندان اضافه بسازیم؟
ما همین حالا یک لترال کوچک داریم که می‌توانیم عرض آن را افزایش بدهیم و بخشی از این فضای نامناسب را مصرف کنیم.
اما حتی با این کار هم احتمالاً مقدار کمی فضای اضافی باقی می‌ماند.
راه‌حل بعدی این بود که به‌جای تلاش برای پر کردن این فضا در همان موقعیت، محل آن را تغییر بدهیم.
اگر متخصص ارتودنسی بتواند لترال چپ را کمی به سمت مزیال حرکت بدهد، فضای باقیمانده به دیستال لترال منتقل می‌شود. در آن موقعیت می‌توانیم با افزایش مختصر عرض کانین، فاصله را جبران کنیم.
به این ترتیب، به‌جای ساختن یک دندان اضافه، با ترکیبی از قرارگیری مناسب روکش ایمپلنت، افزایش عرض لترال، جابه‌جایی ارتودنتیک و اصلاح فرم کانین، فضای موجود را بین دندان‌ها بازتوزیع می‌کنیم.
در نهایت تصمیم گرفتم بیمار را ابتدا برای مشاوره ارتودنسی ارجاع بدهم تا مشخص شود آیا چنین جابه‌جایی محدودی، مثلاً با الاینر، امکان‌پذیر است یا نه. بعد از روشن شدن این موضوع می‌توانیم موقعیت نهایی ایمپلنت و ابعاد رستوریشن‌ها را دقیق‌تر طراحی کنیم.
نکته این کیس برای من، ارزش یک آنالیز ذهنی ساده در مشاوره اولیه بود.
لازم نبود همان ابتدا اسکن بگیرم و طراحی دیجیتال انجام بدهم تا بفهمم احتمالاً ساخت یک دندان اضافه راه‌حل مناسبی نیست.
ما مقدار مشخصی فضای اضافه داشتیم که فعلاً همه آن در یک نقطه جمع شده بود. ابتدا سهم دیاستم اجباری را کنار گذاشتیم، بعد متوجه شدیم فضای باقیمانده برای یک دندان مستقل مناسب نیست. بخشی از آن را می‌توانستیم با افزایش عرض لترال مصرف کنیم و برای مقدار باقیمانده هم به فکر جابه‌جایی ارتودنتیک افتادیم.
البته این آنالیز ذهنی جای طراحی دقیق پیش از درمان را نمی‌گیرد، اما کمک کرد بدون تحمیل هزینه اضافی در همان جلسه اول، مسیر منطقی‌تری برای ادامه درمان انتخاب کنم.
گاهی مسئله این نیست که فضای اضافه را چطور پر کنیم؛ مسئله این است که آن فضا را کجا قرار بدهیم تا پر کردنش ساده‌تر و نتیجه زیباتر شود.
محتوای این صفحه برای استفادهٔ آموزشی دندان‌پزشکان و دانشجویان دندان‌پزشکی تهیه شده است.